محمود سامانى

112

مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )

با اينكه ابن جوزى از اين وصلت خبر داده ، اما گزارشى از حضور خواهر ملك‌شاه در مكه يا رفتن امير مكه به عراق ارائه نداده است . « 1 » سير اجمالى مناسبات سلجوقيان با حجاز 1 . طغرل در مدت حكومتش ( 447 - 455 ه . ق ) پس از فتح بغداد فرصت پرداختن جدى به حجاز را نيافت ؛ زيرا مشغول تصفيه حساب با بقاياى اتراك و ديالمه و فرونشاندن قيام بساسيرى در بغداد بود . « 2 » فاطميان نيز به دليل فتنه تركان و بردگان « 3 » به بحران داخلى دچار شده بودند و آن گونه كه بايد ، به امارت اشراف توجه جدى نداشتند . در اين مدت ، على بن محمد صليحى كه بر يمن حكومت داشت و از اسماعيليه و دست‌نشانده فاطميان بود ، خواستار دخالت در امور مكه شد . المستنصر فاطمى در سال 448 ه . ق او را از تعرض به امارت شريف شكر در آن شهر نهى كرد . « 4 » البته روابط حسنه صليحى با اشراف مكه تا سال 450 ه . ق ادامه يافت و موجب صدور نامه تشكرآميز خليفه فاطمى براى او شد ، اما از اين سال به بعد ، روابط اشراف با صليحى تيره شد . با مرگ شريف شكر ، امير مكه و ترس خليفه فاطمى از خارج شدن مكه از دستش ، او به صليحى نامه نوشت و وى در سال 455 ه . ق ، مكه را از دست فرزندان ابوالطيب گرفت و به محمد بن جعفر حسنى سپرد . رفتار پسنديده او با مردم مكه موجب اطاعت‌پذيرى و دوام نفوذ فاطميان بر آنجا شد . « 5 »

--> ( 1 ) . المنتظم ، ج 16 ، صص 171 و 172 ؛ اتحاف الورى ، ج 2 ، ص 478 . ( 2 ) . المختصر ، ج 2 ، ص 178 . ( 3 ) . اتعاظ الحنفا ، ج 2 ، ص 269 . ( 4 ) . مكه و علاقاتها الخارجيه ، الزيلعى ، ص 64 . ( 5 ) . سمط النجوم ، ج 4 ، ص 215 .